เรื่อง โลกและการเปลี่ยนแปลง
๑.๑ โครงสร้างโลก แบ่งตามลักษณะมวลสาร ได้ ๓ ชั้น คือ
๑. ชั้นเปลือกโลก แบ่งออกเป็น ๒ บริเวณ คือ
- ภาคพื้นทวีป ประกอบด้วย ซิลิกาและอะลูมินา เรียกว่า "หินไซอัล"
- ใต้มหาสมุทร ประกอบด้วย ซิลกาและแมกนีเซีย เรียกว่า "หินไซม่า"
๒. ชั้นเนื้อโลก มีความลึก ๒,๙๐๐ กิโลมเตร แแบ่งเป็น ๓ ส่วน คือ
- ส่วนบน เป็นหินที่เย็นตัว มีรอยแตก ชั้นเนื้อโลกส่วนบนรวมกับชั้นเปลือกโลกเรียกว่า "ชั้นธรณีภาค" หนา ๑๐๐ กิโลเมตร
- ชั้นฐานธรณีภาค เป็นชั้นของหินหนืดหรือหินหลอมละลาย ที่เรียกว่า "แมกมา"
- ชั้นล่างสุด เป็นชั้นของแข็งร้อนที่แน่นและหนืด
๓. ชั้นแก่นโลก แบ่่งเป็น ๒ ส่วน คือ
- แก่นโลกชั้นนอก เป็นเหล็กและนิกเกิล ที่เป็นของเหลวร้อน
- แก่นโลกชั้นใน เป็นเหล็กและนิกเกิลที่เป็นของแข็ง
1. แนวรอยต่อรอบมหาสมุทรแปซิฟิก เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงและมากที่สุด (80%) เรียกว่า วงแหวนแห่งไฟ (Ring of Fire) ได้แก่ ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย สหรัฐอเมริกา และเม็กซิโก
2. แนวรอยต่อภูเขาแอลป์ในยุโรปและภูเขาหิมาลัยในเอเชีย เกิดแผ่นดินไหว 15% โดยจะเกิดระดับตื้นและปานกลาง ได้แก่ พม่า อัฟกานิสถาน อิหร่าน ตุรกี และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
3. แนวรอยต่อบริเวณสันกลางมหาสมุทรต่างๆ ของโลก 5% ได้แก่ บริเวณเทือกเขากลางมหาสมุทรแอตแลนติก มหาสมุทรอินเดีย และอาร์กติก โดยจะเกิดแผ่นดินไหวระดับตื้น
ขนาดและความรุนแรงของแผ่นดินไหว กำหนดจากพลังงานที่ออกมาจากศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหว ซึ่งคิดค้นโดย ชาร์ลส์ เอฟ ริกเตอร์ จึงกำหนดเป็นหน่วยวัดเป็น ริกเตอร์ ดังนี้ (แต่ที่นิยมเป็นหน่วยของ เมอร์คัลลี)
ขนาดน้อยกว่า 2.0 ริกเตอร์ จัดว่าขนาดเล็กมาก
ขนาดตั้งแต่ 6.3 ริกเตอร์ขึ้นไป จัดว่ารุนแรง
ขนาดตั้งแต่ 8.8 – 8.9 ริกเตอร์ขึ้นไป จัดว่ารุนแรงที่สุด ได้แก่ โคลัมเบีย และโกเบ ญี่ปุ่น
ประเทศไทยไม่ได้อยู่ในเขตแผ่นดินไหว เพราะ อยู่นอกแนวรอยต่อของแผ่นธรณีภาค แต่สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการเกิดแผ่นดินไหวนอกประเทศ แล้วส่งแรงสั่นมา เช่น จีน พม่า ลาว เกาะสุมาตรา
ประเทศไทยมีแนวรอยเลื่อนมีพลัง ซึ่งเป็นแนวรอยเลื่อนบนเปลือกโลกที่เคลื่อนที่ได้ ทำให้เกิดแผ่นดินไหว เช่น รอยเลื่อนเชียงแสน แม่ทา เถิน ศรีสวัสดิ์ เจดีย์สามองค์ ระนอง คลองมะลุ่ย
คาบอุบัติซ้ำ หมายถึง ระยะเวลาครบรอบของแผ่นดินไหวที่เคยเกิดขึ้น ณ ที่นั้น แล้วกลับมาเกิดซ้ำอีก ซึ่งสามารถคำนวณจากการเคลื่อนที่ของชั้นหินตะกอนและดินจากรอยเลื่อนมีพลัง เพื่อกำหนดเป็นจุดศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหว
พ.ศ. 2538 กรมทรัพยากรธรณีได้เผยแพร่ แผนที่บริเวณเสี่ยงภัยแผ่นดินไหวมี 10 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน ตาก และกาญจนบุรี
แบบฝึกหัด
1. โครงสร้างใดของโลก มีปริมาณมากที่สุด?
ก. เปลือกโลก
ข. เนื้อโลก
ค. ธรณีภาค
ง. แก่นโลก
2. โครงสร้างส่วนใดของโลกที่พบหินหลอมละลายร้อน?
ก. เปลือกโลกใต้ทวีป
ข. ชั้นฐานธรณีภาค
ค. ชั้นธรณีภาค
ง. แก่นโลก
3. บริเวณใดที่เรียกว่า “วงแหวนแห่งไฟ” ?
ก. บริเวณรอบๆ มหาสมุทรแปซิฟิก
ข. บริเวณเทือกเขาหิมาลัย
ค. บริเวณเทือกเขาแอลป์
ง. บริเวณสันเขากลางมหาสมุทรแอตแลนติก
4. แนวรอยต่อใดทำให้เกิดแผ่นดินไหวที่ใกล้ประเทศไทยมากที่สุด?
ก. รอบมหาสมุทรอินเดีย
ข. รอบมหาสมุทรแปซิฟิก
ค. บริเวณเทือกเขาหิมาลัย
ง. บริเวณเทือกเขาแอลป์
5. ประเทศไทยมีโอกาสเกิดแผ่นดินไหวได้หรือไม่?
ก. ได้ เพราะ ประเทศไทยมีแนวรอยเลื่อนมีพลัง
ข. ได้ เพราะ ประเทศไทยอยู่บริเวณแนวรอยต่อของแผ่นธรณีภาค
ค. ไม่ได้ เพราะ ประเทศไทยไม่มีคาบอุบัติซ้ำ
ง. ไม่ได้ เพราะ ประเทศไทยไม่มีภูเขาไฟที่มีพลัง
6. จังหวัดใดในประเทศไทยที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหวมากที่สุด?
ก. กรุงเทพมหานคร
ข. ขอนแก่น
ค. ศรีสะเกษ
ง. กาญจนบุรี
เฉลย
1. ข. 2. ข. 3. ก 4. ค 5. ก 6. ง.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น
หมายเหตุ: มีเพียงสมาชิกของบล็อกนี้เท่านั้นที่สามารถแสดงความคิดเห็น